Hoger dan de Eifeltoren.

In 1958 laat de Nederlandse Omroep Zender Maatschappij (NOZEMA) in 19 werkdagen een radio-televisietoren bouwen in IJsselstein. De hoogte bedraagt 100 meter.Het inbouwen van de antennemast duurt heel wat langer. Aan deze antennemast zijn radio-, televisie- en semafoonantennes bevestigd. De toren wordt in 1961 in gebruik genomen en geopend door Koningin Juliana.Inclusief de antennemast is de toren 382 meter hoog, maar in 1987 verlaagd tot 375 meter.De antennemast wordt op zijn plaats gehouden door kabels die verankerd zijn aan betonnen blokken op 225 meter afstand van de toren.

,,Hij is hoger dan de Eiffeltoren.'' Erik van Stokkom, werkzaam bij Nozema, zegt het met gepaste trots. Hij zit op honderd meter hoogte, in 'Zendstation Lopik'. In de verte ligt Utrecht met zijn Heuvelrug, aan de andere kant de Lek, Vianen en veel weiland. Pal onder de toren ligt een keurige IJsselsteinse woonwijk, waar de gifgroene sneltram uit Utrecht doorheen kronkelt.

Het zendstation mag dan wel hoger zijn dan de publiekstrekker in Parijs (324 meter in lengte), er is een groot verschil. De Gerbrandytoren, de officiële naam van de toren, is gesloten voor het publiek. En áls je al binnen bent, dan kom je nog niet hoger dan honderd meter, de hoogte van het betonnen gebouw waarop de zendmast staat. De stalen mast is nog eens 275 meter hoog, maar die is alleen toegankelijk voor gekwalificeerd personeel.

De toren is het hart van de communicatie van Nederland. De toren staat en hangt vol met zendapparatuur en schotels die signalen zenden en ontvangen voor televisie, radio, mobiele communicatie en verkeers- en meteorologische informatie. ,,Als de toren omvalt is half Nederland ontregeld'', zegt Van Stokkom. KPN is eigenaar van de toren, Nozema, de Nederlandsche Omroep-Zender Maatschappij, van de mast. Nozema huurt de toren van KPN. Twaalf stalen tuidraden van elk vijfduizend kilo houden, vanuit drie punten op de grond, de toren op zijn plaats. Afgelopen winter 2002/2003 zijn voor het eerst kabels vervangen. Een precies werkje. ,,Als één tuidraad losschiet, dan knikt de toren om.''

Op de veertiende verdieping staat allerlei radioapparatuur. Met stickertjes is aangegeven om welke zenders het gaat: 'f: 100.7 MHz'. De naam Sky Radio is doorgestreept. De frequentie is bij de herindeling van het zenderpark toegevallen aan Noordzee FM. De signalen worden vanuit de studio in Hilversum naar IJsselstein gezonden. In de toren wordt het signaal versterkt en via de antenne over midden-Nederland verspreid. ,,Als je op die rode knop drukt, is de zender direct uit de lucht.''

Overigens wordt Noordzee FM, net als de zenders Yorin, Radio 538 en RTL FM, verspreid door de 'concurrent' van Nozema, Broadcast Partners, die zijn apparatuur ook in de toren heeft staan. Nozema zelf zendt de signalen uit van de publieke zenders en de commerciële radiostations Sky Radio, 103 FM en ID&T.

De apparatuur is verdeeld over 23 verdiepingen. Vanuit elke etage gaan dikke kabels door een gat in het plafond naar boven. Een wirwar van kabels komt uit aan de voet van de zendmast. Op deze hoogte hangen ook de meeste satellietschotels, op verschillende balkons.

De toren, vernoemd naar oud-premier Gerbrandy, is sinds 1961 in gebruik. Toen stond de mast in de gemeente Lopik. Na de gemeentelijke herindeling van 1989 viel het grondgebied binnen de gemeente IJsselstein. Tot groot verdriet van IJsselstein, zegt Van Stokkom, wordt nog altijd over 'Lopik' gesproken als het om de Gerbrandytoren gaat, en niet over 'IJsselstein'.

In de meeste Europese landen staan niet zulke hoge torens. Dat zou ook niet praktisch zijn. Nederland is vlak, dus kan een hoge toren veel 'zien'. Vanuit IJsselstein zijn per straalverbinding de zendmasten in Goes en Roermond (beide op ruim 100 km) en zelfs Smilde (op 150 km) te bereiken.

De tuidraden van de toren worden rond kerst extra verlicht. 
De verlichting is dan van Hilversum tot Gorinchem te zien. 
Van Stokkom: ,,Vliegtuigen die op Schiphol vliegen maken er zelfs een omweg voor.'' 

Case Kuyt heeft in de afgelopen jaren al 10 keer de kerstverlichting geplaatst in de gerbrandy.

   
Plaatsing kerstverlichting


De top van de Gerbrandy van dichtbij.

Dank aan Case Kuyt voor het beschikbaar stellen van deze foto's.

Zie ook de website 
www.degrootstekerstboom.nl

(Deze pagina is een onderdeel van www.ronneke.nl.)